Compact Disc Digital Audio staat voor het begin jaren '80 geintroduceerde systeem waarbij op de bron (het zilverkleurige schijfje met een diameter van 12 of 8 cm) de geluidsinformatie in enen en nullen is opgeslagen. De CD-speler leest deze enen en nullen van het schijfje en zet ze via een digitaal-naar-analoog omzetter naar hoorbare klanken om (zie afbeelding hieronder). Het systeem maakt gebruik van PCM (Pulse Coded Modulation), wat een methode is voor het linear (achter elkaar in een lijn) digitaal opslaan en weergeven van niet gecomprimeerde audio-informatie. Deze lineare vorm van opslag & weergave wordt oa gebruikt bij CD's, DAT recorders, DVD's en LaserDiscs.



Op o.a. DVDs en LaserDisc's (en ook op bijvoorbeeld DTS audio CD's) kan echter ipv/naast het lineare PCM geluidsinformatie gecomprimeerde geluidinformatie zijn opgeslagen. Voorbeelden van dergelijke compressiesystemen zijn Dolby Digital (ookwel: Dolby AC-3), DTS, MLP, HDCD en MPEG-II (multichannel). Andere voorbeelden (van niet-surround bronnen zijn ATRAC wat gebruikt wordt bij MiniDisc en PASC bij DCC). Bij al deze voorbeelden wordt het uitgelezen gecomprimeerde signaal naar een processor gestuurd welke de informatie op de juiste manier decodeert, waarna het versterkt kan worden om daarna weer te kunnen geven via luidsprekers. In veel gevallen is de digitale audio op een CD minder van kwaliteit dan de orginele digitale of analoge opnames. Topklasse platenspelers geven dikwijls een natuurlijker geluidsbeeld dan de digitale tegenhangers. De verschillen tov analoog zijn zeker in de onderklasse van CD spelers groot. Bij hoge kwaliteits CD spelers zijn de verschillen al veel kleiner. Deze verschillen die veel mensen in eerste instantie vreemd in de oren zal klinken, zijn er echter de oorzaak van dat audiofielen EN de industrie blijven zoeken naar kwalitatief betere digitale opname- en (met name) weergave-mogelijkheden! Goede voorbeelden van dit streven zijn DVD-Audio en Super Audio CD (SACD), waarover meer te lezen is even verderop. Het grootste knelpunt van CD's zit 'm enerzijds in de rigoreuze afkapping van alle geluidsignalen boven de 20000 hz. Dit is zo ongeveer het punt  wat maximaal door mensen gehoord kan worden. Toch zit er boven die grens veel informatie die wel degelijk bijdraagt aan het gevoel en de ruimtelijkheid van muziek. Daarnaast is de bij CD-opname gebruikte 16-bits PCM digitale codering ook eigenlijk te beperkt om werkelijk alle mogelijke waarden van een geluidsbeeld te kunnen bevatten. Opslag in 20 of 24 bit is vele malen nauwkeuriger en benadert veel dichter het oorspronkelijke (analoge) signaal. Een totaal nieuwe manier van digitaal geluid opslaag en weergeven is de door Philips/Sony ontwikkelde DSD techniek. Lees direct verder bij de hierop aansluitende  HDCD en DSD onderwerpen.

Logo's van CD (Compact Disc) en rechtstreekse varianten

Hiernaast tref je alle officiele Compact Disc logo's aan. Als je even met je muis op een van de afbeeldingen blijf staan (je hoeft niet te klikken) dan krijg je informatie over het gebruik, toepassing en nut van dat logo.

High Defenition Compatible Digital

Audionorm voor de 'aloude' audio-CD. Met deze techniek wordt een 20-bit PCM signaal in de 16-bits PCM ruimte die normaliter beschikbaar is voor audio weggeschreven. Hoewel er al een verbetering te horen is bij weergave van een HDCD gecodeerde CD op normale CD-spelers, komt een HDCD pas volledig tot z'n recht indien gebruik wordt gemaakt van een CD/DVD/SACD speler met HDCD decodering-processor. Deze rekent weer de volledige 20-bits informatie terug waardoor uiteindelijk een beter geluidsbeeld ontstaat met grotere dynamiek. Wat er met HDCD gaat gebeuren is op dit moment onduidelijk, aangezien andere hi-bit (dus hoger dan de standaard 16-bit CD) zoals DTS, DVD-audio, SACD, etc ook op de markt verschijnen. HDCD's zijn te herkennen aan het logo dat op de verpakking en op de CD zelf (maar ook op de afspeel- en/of versterkingsapparatuur)  aanwezig moet zijn.

Meer HDCD info...

Compact Disc Interactive

Interactief systeem met name (weer) door Philips bedacht en uitgewerkt. De CD-I standaard zorgt ervoor dat het mogelijk wordt teksten, graphics en muziek te combineren tot een multimediaal interactief geheel. Zo kan een CD-I schijfje bijvoorbeeld een encyclopedie bevatten, maar net zo goed een spelletje of leersoftware. CD-I werd en wordt ook veel toegepast in professionele omgevingen in bijvoorbeeld winkels waar via menu's door een catalogus gebladerd kan worden. De gebruiker kan dankzij toevoegingen als een soort muis/trackball achtig apparaat of via touch-screen en/of keyboard gebruikmaken van de CD-I software. Tevens is het met CD-I spelers die voorzien zijn van een FMV (Full Motion Video) cartridge mogelijk om MPEG-I gecodeerde films te bekijken. Iets dat zeker in Aziatische landen buitengewoon veel gebruikt wordt.



Toch heeft CD-I in westerse landen nooit echt voet aan de grond gekregen bij de consument. Enerzijds waren de softwarefabrikanten erg aftastend naar het succes van CD-I waardoor maar relatief weinig titels beschikbaar kwamen. Daarbij werd de toepassing van MPEG-I video welliswaar aardig bevonden, maar de kwaliteit is ongeveer gelijk aan standaard VHS en MPEG-I had (zeker in de beginperiode) en heeft nogal wat digitale minpunten, waardoor de kwaliteit niet al te overtuigend is. Dit komt met name door de sterke compressie die op het beeld (en geluid, maar daar is meestal minder van te merken) moet worden toegepast om een film op een of maximaal twee CD('s) te kunnen zetten. Nu bijna iedere PC met een CD-brander wordt geleverd, en mensen steeds meer overgaan op digitaal bewerken van eigen (vakantie-) films, is het toepassen van MPEG-I compressie weer buitengewoon populair geworden. Op die manier kan een zelfgemaakte Video CD (want zo heet zo'n schijfje dus eigenlijk) een eigen film bevatten die in (bijna) alle PC's, CD-I, LaserDisc en DVD spelers afgedraaid kan worden! Verwar 'Video CD' niet met 'CD-Video', want dat is de vorm van analoge video-opslag op 12cm, 20cm en 30cm beeldplaten (later eenduidig LaserDisc genoemd). In het oosten, waar Video CD's dus al erg populair waren, is er tevens een nieuwe CD-variant op de markt gebracht, welke de kwaliteit van DVD wat meer benaderd; de SuperVideo CD. Hoewel gebruik van CD-I bij consumenten in westerse landen geen rol van betekenis meer heeft, speelt het in zakelijke omgevingen nog altijd wel degelijk een interessante rol.

Meer CD-I info...
CD-I FAQ page...
Afbeelding van 'design' CD-I speler 1994...

Meridian Lossless Packing

Audio coderings formaat ontwikkeld door Meridian wat het mogelijk maakt om zeer hoge kwaliteit digitale audio te comprimeren zonder dat er daadwerkelijk geluidsinformatie verloren gaat. MLP is inmiddels aangesteld als het leidende coderingsysteem voor weergave van hoge kwaliteit audio op DVD-Audio en andere formaten. Iedere DVD-Audio (compatible) speler heeft daarom een MLP decoderings-processor aan boord om het gecomprimeerde signaal weer in zijn 100% oorspronkelijke staat terug te brengen. MLP pakt de digitale audiosignalen dus in zonder dat er informatie verloren gaat, in tegenstelling tot wat gebeurd bij de geluidsinformatie welke door middel van bijvoorbeeld Dolby Digital (AC3 = Audio Coding v3) of DTS wordt gecomprimeerd, waarbij zoveel mogelijk 'onhoorbare' en 'elkaar overlappende' delen van de geluidsinformatie worden verwijderd, waardoor (forse) datareductie mogelijk wordt. Echter, de kwaliteit van dergelijke systemen blijft altijd achter op 'verliesloze' coderingstechnieken, zoals MLP. Zeker wanneer er (extra) beknepen wordt op de maximale bit-stroom zoals dat helaas nogal eens gebeurd bij Dolby Digital DVD's waarbij op een enkele DVD meerdere versies worden weggeschreven (meerdere talen en/of verschillende surround-varianten). MLP kun je daarom op computergebied aardig vergelijken met ZIP bestanden; ingepakt zijn de bestanden (duidelijk) compacter, terwijl na het 'unZIPpen' exact de orginele bestanden weer tevoorschijn komen.

De daadwerkelijke winst bij MLP compressie is afhankelijk van het aangeboden materiaal, maar de reductie in benodigde ruimte en bandbreedte is aanzienlijk. Bijvoorbeeld: zonder compressie gebruikt een 96kHz/24-bit audio signaal 2.3 megabits per seconde per kanaal. Voor een 6-kanaals signaal zou dat betekenen dat er 13.8 Mbps data gelezen zou moeten worden, terwijl het aan opslag 7.7 gigabyte zou kosten. Onmogelijk, want DVD-Audio heeft maximale bandbreedte van 9.6 Mbps, terwijl er 'maar' 4.7 gigabyte op het eenvoudigste type DVD past (DVD-5). Voor doorsnee materiaal met 6 kanalen, mag er gerekend worden op 38 tot 52% reductie in bandbreedte (6.6-8.6 Mbps), wat het toelaat om tussen de 73 en 89 minuten op een DVD-5 schijfje op te slaan, hoewel dat kan teruglopen tot 54 minuten wanneer er naast een meerkanaals spoor, tevens een aparte 94/24 stereo mix wordt toegevoegd. Bij tegenhanger SACD wordt een met MLP vergelijkbare 'lossless' compressietechniek gebruikt onder de noemer DST (Direct Stream Transfer lossless coding). Lees verder bij SACD.

Meer MLP informatie...

Super Audio CD

SuperAudio CD is volgens ontwikkelaars Philips/Sony DE opvolger van de CD (die zijzelf in 1982 officieel lanceerden, na de gezamelijke ontwikkeling). Met SACD wordt afgestapt van de PCM manier van digitaal opslaan, waarmee ook een flink deel van de nadelen van PCM om zeep worden geholpen. Dit dankzij de nieuwe DSD (Direct Stream Digital) techniek, welke een 1-bit opnameproces toepast dat een sampling rate van 2.8224 MHz (2.822.400 samples per seconde!) gebruikt om een frequentie-respons van 100 KHz te verkrijgen met een dynamisch bereik van 120 dB+ over het hoorbare spectrum. SACD slaagt erin om zeer nauwkeurig het analoge golfpatroon opslaat/weergeeft, wat garant staat voor weergave van alle nuances, ruimtelijkheid en gevoel van de orginele opnamen. Er zijn drie soorten SACD's, waarvan de hybride de meest consument-vriendelijke is; hij laat zich gewoon afspelen in een 'standaard' CD-speler dankzij de extra (PCM) CD-laag, bovenop de High Density DSD laag. SACD's zonder een dergelijke CD-laag, kunnen dan ook niet in 'gewone' CD-spelers afgespeeld worden. Hieronder een (gejatte) illustratie ter verduidelijking:

Werking van DSD tov PCM

In het schematisch overzicht hieronder is goed te zien wat de voordelen van DSD tov PCM (kunnen) zijn; bij PCM zijn er vele stappen nodig om vanaf de bron weer de 'oorspronkelijke' weergave (trachten) te verkrijgen, terwijl er bij DSD tussen de opname en de weergave een minimaal aantal stappen zit. Hoe minder filters en tussenstappen, hoe oorspronkelijker het signaal zal (zou moeten) zijn. Daarmee heeft de SACD gevoelsmatig de beste kaarten in handen tov tegenhanger DVD-Audio, welke doorboorduurt op (zeer hoge resolutie) PCM techniek. Gehoormatig liggen beide zeer dicht tegen elkaar aan, hoewel het nieuwe DVD-Audio watermerk (tegen digitaal kopieeren) volgens ingewijden geen goed doet aan de kwaliteit. De SACD's kunnen zowel stereo als meerkanaals geluid bevatten, hoewel de eerste generatie SACD spelers alleen de stereo variant kan afspelen. In principe is het mogelijk om op een SACD naast audio ook (beperkte) video of interactieve toepassingen (songteksten, videoclips, etc) op te slaan. Deze mogelijkheden worden echter (vooralsnog) (bewust?) niet gebruikt. Het idee hierachter is vermoedelijk de positionering van het systeem: zeer hoge kwaliteit audio, en de rest is (voorlopig) 'spielerij' en wordt overgelaten aan DVD-Audio en muziek-DVD-Video (nogmaals, da's mijn vermoeden).

Meer SACD/DSD informatie...

CD Video versus (Super) Digital Video (=Video CD)

De officiele tenaamstelling voor Video CD is Compact Disc Digital Video. Hierdoor zou je zeggen, dat wordt dan CD Video. Maar da's een misvatting die wordt veroorzaakt doordat er eerder al gebruikt werd gemaakt van die naam door de voorloper van LaserDisc. Schijfjes met een diameter van 12 (de standaard CD maat), 20 of 30cm (LP formaat) welke gebaseerd zijn op analoge (hoge kwaliteit) beeld en digitaal (standaard PCM) geluid. Dit terwijl de Digital Video CD, geheel digitaal is waarbij gebruik wordt gemaakt van MPEG-1 compressie (wat overigens van mindere kwaliteit is dan het beeld en geluid van CD Video/LaserDisc). Sinds 2000 is er naast de al lang bestaande (lage kwaliteit) Digital Video CD ook de Super Digital Video CD standaard, welke voornamelijk in Azie is ontwikkeld en gebruikt, waar 'normaal' Digital Video CD wel zeer veel wordt gebruikt. Deze nieuwe 'Super'  telg heeft een hogere resolutie en de digitalisering (CODEC) die wordt toegepast is beter dan het orginele MPEG-1 CODEC, waardoor Super Digital Video CD's in de buurt van DVD's zouden moeten kunnen komen, terwijl er normale (lees; goedkope) CD schijfjes voor gebruikt kunnen worden.

Omzetten CD-Video (=LaserDisc) (dus niet Video-CD) naar DVD (via PC?)
Regelmatig wordt de vraag gesteld of dit mogelijk is. Met name dan de 12cm CD-Video discs 'lijken' gewoon de passen in een CD-ROM speler en sterker nog; ze passen niet alleen, maar het geluid is ook nog eens prima afspeelbaar. Het geluidsspoor is namelijk net als dat van normale audio CD gewoon PCM digitaal stereo, en dus uit te lezen via de PC, maar het beeld is niet digitaal. CD-video is feitelijk een kleine uitgave van een LaserDisc, met analoge (hoewel hoge kwaliteit) videobeelden. Om die af te spelen heb je een LaserDisc-compatible speler nodig en die zijn (zeker in deze tijd) niet zo snel in of bij een PC meer terug te vinden! Met een analoge beeldingang (op een TV kaart bijvoorbeeld) kan er met een losse LaserDisc speler weer wel het beeld en geluid om worden gezet naar de PC en dat dan op DVD zetten, maar da's wel behoorlijk omslachtig, geeft meestal wat verlies en... er is dus een LaserDisc speler nodig.

Meer CD-Video/LaserDisc informatie...
Meer Video CD informatie...
Meer (Super) Video CD informatie...



Compact Disc Extended Graphics. Toepassing om (eenvoudige of geavanceerdere) graphics weer te geven. Spelers moeten wel speciale voorzieningen hebben om dit weer te kunnen geven.


Compact Disc Graphics. Toepassing om graphics en teksten weer te geven. Spelers moeten wel speciale voorzieningen hebben om dit weer te kunnen geven.


Compact Disc MIDI. Toepassing om MIDI geluidsbestanden weer te geven. Spelers moeten wel speciale MIDI decoder voorziening hebben om dit weer te kunnen geven.


Compact Disc Plus. Ookwel Enhanced CD of CD Extra genoemd. Naast PCM geluid kunnen dergelijke schijven andere informatie bevatten die door CD-ROM spelers zijn uit te lezen. Denk aan extra informatie, een filmpje, screensavers, links naar websites, enz.


Enhanced CD of CD Extra is in feite een CD-Plus, maar dergelijke namen worden voor meer zichtbaarheid gebruikt. Naast PCM geluid kunnen dergelijke schijven andere informatie bevatten die door CD-ROM spelers zijn uit te lezen. Denk aan extra informatie, een filmpje, screensavers, links naar websites, enz.


Compact Disc Plus & Text. Naast extra's zie op een CD-ROM speler zijn te benaderen beschikken dergelijke schijven over tekst infomatie, waardoor op geschikte CD spelers ook artiest, album en tracknamen zijn af te lezen.


CD Extra of Enhanced CD is in feite een CD-Plus, maar dergelijke namen worden voor meer zichtbaarheid gebruikt. Naast PCM geluid kunnen dergelijke schijven andere informatie bevatten die door CD-ROM spelers zijn uit te lezen. Denk aan extra informatie, een filmpje, screensavers, links naar websites, enz.


Logo voor Audio Compact Disc Recordable (het zelf eenmalig opnemen van een Audio CD). Van de schijven die dit beeldmerk dragen wordt een deel van de prijs naar de BUMA-STEMRA gestort tbv compensatie van gerechthebbenden artiesten of componisten.


Logo voor Audio Compact Disc ReWriteable (het zelf eenmalig of meermalen beschrijven van een Audio CD). Van de schijven die dit beeldmerk dragen wordt een deel van de prijs naar de BUMA-STEMRA gestort tbv compensatie van gerechthebbenden artiesten of componisten.


Logo voor Audio Compact Disc Recordable/ReWriteable afspelers. Met dergelijke spelers kan zelf op CD-R audio of CD-RW schijven worden opgenomen.


Orginele logo voor CD's/CD spelers die voorzien zijn van de mogelijkheid tot weergave van tekst informatie (artiest + titeltrack).


Onofficieel, maar voor betere zichtbaarheid gebruikt logo voor CD's die voorzien zijn van de mogelijkheid tot weergave van tekst informatie (artiest + titeltrack).


CD Video wordt vaak verward met Video CD, terwijl deze grote verschillen kennen. CD Video is in feite een 8, 12, 20 of 30 cm beeldplaat die later definitief tot LaserDisc werd gedoopt. Een CD Video bevat analoog beeld met digitaal geluid. Video CD's hebben MPEG-1 digitaal beeld & geluid (wat overigens van mindere kwaliteit is dan CD Video). Klik voor meer LaserDisc informatie.


Video CD wordt vaak verward met CD Video, terwijl deze grote verschillen kennen. CD Video is in feite een 8, 12, 20 of 30 cm beeldplaat die later definitief tot LaserDisc werd gedoopt. Een CD Video bevat analoog beeld met digitaal geluid. Video CD's hebben MPEG-1 digitaal beeld & geluid (wat overigens van mindere kwaliteit is dan CD Video).


Video CD wordt vaak verward met CD Video, terwijl deze grote verschillen kennen. CD Video is in feite een 8, 12, 20 of 30 cm beeldplaat die later definitief tot LaserDisc werd gedoopt. Een CD Video bevat analoog beeld met digitaal geluid. Video CD's hebben MPEG-1 digitaal beeld & geluid (wat overigens van mindere kwaliteit is dan CD Video).


De officiele tenaamstelling voor Video CD. Vaak verward met CD Video, terwijl deze grote verschillen kennen. CD Video is in feite een 8, 12, 20 of 30 cm beeldplaat die later definitief tot LaserDisc werd gedoopt. Een CD Video bevat analoog beeld met digitaal geluid. Video CD's hebben MPEG-1 digitaal beeld & geluid (wat overigens van mindere kwaliteit is dan CD Video).


Uitbreiding op de Digital Video CD (oftewel Video CD) waardoor de beeldresolutie omhoog is gekrikt.


Photo CD is de door met name Kodak vermarkte uitgave van de CD waarop standaard kleinbeeld fotos kunnen worden omgezet bij fotospeciaalzaken in zeer hoge resolutie digitale bestanden. Omdat deze veel ruimte in beslag nemen is een CD uitermate geschikt voor dit doel. Voordeel is natuurlijk ook dat de fotos op deze manier niet slijten of verkleuren.


Algemeen logo voor Compact Disc-compatible media/spelers.


Logo voor Compact Disc Recordable (het zelf eenmalig beschrijven van een CD). Op computers met een CD-branders en CD-R media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt.


Logo voor Compact Disc Recordable (het zelf eenmalig beschrijven van een CD). Op computers met een CD-branders en CD-R media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt. Multi-Speed geeft aan dat de CD-R schijfjes geschikt zijn om met hoge snelheden te worden beschreven.


Logo voor Compact Disc ReWriteable (het zelf eenmalig of meervoudig beschrijven van een CD). Op computers met een CD-ReWriteable branders en CD-RW media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt.


Logo voor Compact Disc ReWriteable (het zelf eenmalig of meervoudig beschrijven van een CD). Op computers met een CD-ReWriteable branders en CD-RW media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt. Multi-Speed geeft aan dat de CD-RW schijfjes geschikt zijn om met hoge snelheden te worden beschreven.


Logo voor Double Density Compact Disc Recordable (het zelf eenmalig beschrijven van een DD CD-R). Op computers met een DD CD-Recordable brander en DD CD-R media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt.


Logo voor Double Density Compact Disc ReWriteable (het zelf eenmalig of meervoudig beschrijven van een DD CD-RW). Op computers met een DD CD-ReWriteable brander en DD CD-RW media waarop gegevens, maar ook audio kan worden gefikt.


Algemeen logo voor apparaten en media die overweg kunnen met Double Density Compact Disc.


Mis je nog iets? Mail svp naar